TÜRKİYE’DE ELEKTRİK SAYAÇLARINDA YENİ DÖNEM BAŞLADI: AKILLI SAYAÇLAR GELİYOR
EPDK düzenlemesiyle elektrik sayaçlarının dijitalleşmesi ve uzaktan okunabilmesi için dönüşüm süreci başladı. Yıllık tüketimi 10 MWh’nin üzerinde olan ve uzaktan haberleşme özelliği bulunmayan mevcut sayaçlar öncelikli olarak değiştirilecek. Kapsamdaki dönüşümün 2027’de yüzde 70, 2028’de yüzde 100 seviyesine ulaşması hedefleniyor.
Türkiye’de elektrik dağıtım altyapısında önemli bir dönüşüm süreci başladı. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun (EPDK) hazırladığı “Akıllı Sayaç Sistemlerinin Yaygınlaştırılmasına ve Kullanımına İlişkin Usul ve Esaslar” kapsamında mevcut elektrik sayaçlarının belirlenen şartlar doğrultusunda akıllı sayaçlarla değiştirilmesine yönelik uygulama 1 Mart 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi.
Yeni sistemle birlikte elektrik tüketim verilerinin uzaktan alınması, merkezi sistemlere aktarılması, işlenmesi ve kullanıcıların belirli tüketim verilerine dijital kanallar üzerinden erişebilmesi amaçlanıyor.
HER ESKİ SAYAÇ AYNI ANDA DEĞİŞTİRİLMEYECEK
Sosyal medyada yer alan “81 ilde eski elektrik sayaçlarının tamamı sökülüyor” şeklindeki ifadeler, düzenlemenin kapsamını tam olarak yansıtmıyor.
EPDK düzenlemesinde özellikle önceki yıl tüketimi veya içinde bulunulan yıl tüketimi 10 MWh’nin üzerinde olan kullanım yerlerindeki, uzaktan haberleşme özelliği bulunmayan mevcut sayaçların dağıtım şirketleri tarafından Akıllı Sayaç PRO ile değiştirilmesi öngörülüyor.
10 MWh, 10 bin kWh elektrik tüketimine karşılık geliyor.
Dönüşümde yüksek tüketimli kullanıcıların yanı sıra düzenlemede belirtilen diğer kapsamlar da bulunuyor. Dolayısıyla uygulama yalnızca tek bir abone grubuyla sınırlı değil.
DÖNÜŞÜM KADEMELİ OLARAK TAMAMLANACAK
Akıllı sayaç dönüşümü için belirli bir takvim de oluşturuldu.
Düzenlemeye göre, yıllık tüketimi 10 MWh’nin üzerinde olan ve mevcut sayacı uzaktan haberleşme özelliğine sahip olmayan kullanım yerlerindeki sayaçların;
1 Ocak 2027’ye kadar yüzde 70’inin,
1 Ocak 2028’e kadar ise yüzde 100’ünün
Akıllı Sayaç PRO ile değiştirilmesi öngörülüyor. Bu süreçte tedarikçisini seçen kullanıcılara ve yüksek tüketimli kullanıcılara öncelik verilmesi düzenlemede yer alıyor.
Bu nedenle 2028 tarihi, Türkiye’deki bütün elektrik sayaçlarının aynı anda değiştirileceği bir tarih değil; düzenleme kapsamındaki belirli sayaç dönüşümünün tamamlanması için öngörülen hedef tarih niteliğinde.
AKILLI SAYAÇ PRO NEDİR?
Yeni sistemde iki farklı akıllı sayaç tanımı bulunuyor.
Akıllı Sayaç PRO, iki yönlü veri haberleşmesini destekleyen ve teknik şartnamede belirlenen ilave özelliklere sahip sayaç olarak tanımlanıyor.
Akıllı Sayaç EKO ise PRO’ya göre daha kısıtlı özelliklere sahip akıllı sayaç olarak tanımlanıyor.
Özellikle ortak sayaç panolarında da yeni sistemin uygulanmasına ilişkin kurallar getirildi.
İlk kez sayaç tesis edilecek bazı yerlerde ortak sayaç panosunda 4 veya daha fazla sayaç bulunması halinde, Akıllı Sayaç PRO ile haberleşebilen Akıllı Sayaç EKO sisteminin kurulması öngörülüyor.
SAYAÇ OKUMAK İÇİN SAHAYA GİTME İHTİYACI AZALACAK
Yeni sistemin vatandaş açısından en dikkat çekici özelliklerinden biri, sayaçların uzaktan okunabilmesi.
Akıllı sayaç sistemleriyle elektrik tüketim verilerinin sahaya gidilmesine gerek kalmadan Otomatik Sayaç Okuma Sistemi (OSOS) üzerinden alınması, merkezi sistemlere aktarılması, doğrulanması ve güvenli şekilde saklanması hedefleniyor.
Böylece akıllı sayaçla donatılmış kullanım yerlerinde tüketim verilerinin fiziksel olarak sayaç başına gidilerek okunması ihtiyacı önemli ölçüde azalacak.
Ancak bu durum, Türkiye’deki bütün sayaçların bir anda manuel okumadan çıkarılacağı anlamına gelmiyor. Dönüşüm, EPDK tarafından belirlenen kapsam ve takvim doğrultusunda kademeli şekilde gerçekleştirilecek.
TÜKETİM VERİLERİ DİJİTAL ORTAMDA İZLENEBİLECEK
Düzenlemenin bir diğer önemli ayağını tüketim verilerinin dijital ortamda işlenmesi oluşturuyor.
Akıllı sayaçlardan elde edilen verilerin belirlenen formatta EPİAŞ’a aktarılması ve kullanıcıların erişimine sunulması öngörülüyor. Böylece tüketicilerin elektrik kullanımına ilişkin belirli verilere dijital ortamdan ulaşabilmesinin önü açılıyor.
Bu sistemin, tüketicilerin elektrik kullanım alışkanlıklarını daha yakından takip edebilmesine ve tüketimlerini daha bilinçli yönetebilmesine katkı sağlaması amaçlanıyor.
FATURALAR TAMAMEN DEĞİŞMİYOR
Sosyal medyada dolaşan “faturalandırma tamamen dijitalleşiyor” ifadesinin de doğru anlaşılması gerekiyor.
Akıllı sayaç uygulaması öncelikle ölçüm, veri aktarımı ve sayaç okuma altyapısının dijitalleşmesini sağlıyor.
Başka bir ifadeyle sistem, elektrik tüketiminin uzaktan ölçülmesi ve tüketim bilgilerinin elektronik ortamda ilgili sistemlere aktarılması üzerine kuruluyor. Bu durum, elektrik faturalandırmasının tüm hukuki ve ticari yapısının bir anda değişeceği anlamına gelmiyor.
VATANDAŞTAN SAYAÇ DEĞİŞİM ÜCRETİ ALINMAYACAK
Akıllı sayaç dönüşümünde vatandaşların en fazla merak ettiği konulardan biri de değişim için ücret ödenip ödenmeyeceği.
EPDK Başkanı Mustafa Yılmaz, Milli Akıllı Sayaç Sistemleri kapsamında 2026 ve 2027 yıllarında yaklaşık 2,8 milyon PRO tipi akıllı sayaç kurulmasının planlandığını açıkladı.
Yılmaz ayrıca bu süreçte vatandaşlardan herhangi bir ücret alınmayacağını bildirdi.
12 MİLYON KULLANICI SAYACI UZAKTAN HABERLEŞEBİLİR HALE GELECEK
EPDK tarafından açıklanan hedeflere göre 2026 ve 2027 yıllarında yaklaşık 2,8 milyon PRO tipi akıllı sayaç tesis edilmesi planlanıyor.
Bu dönüşümle birlikte yaklaşık 12 milyon kullanıcı sayacının uzaktan haberleşebilir hale getirilmesi hedefleniyor.
Ayrıca yaklaşık 15 milyon kullanıcının şebeke bağlantı noktasındaki tedarik sürekliliği ve teknik kalitesinin izlenebilmesi amaçlanıyor.
Bu rakamlar, akıllı sayaç dönüşümünün yalnızca sayaç okuma işlemlerini değiştirmeye yönelik olmadığını, elektrik dağıtım altyapısının daha kapsamlı biçimde dijitalleştirilmesini hedeflediğini gösteriyor.
DAĞITIM ŞİRKETLERİ DE YENİ SORUMLULUKLAR ÜSTLENECEK
Yeni sistemle birlikte elektrik dağıtım şirketlerine de çeşitli yükümlülükler getiriliyor.
Uzaktan haberleşme özelliğine sahip sayaçların haberleşme durumlarının takip edilmesi ve yaşanabilecek haberleşme sorunlarının kayıt altına alınması gerekiyor.
Bu sayede sayaç ile merkezi sistem arasındaki veri iletişiminin düzenli şekilde izlenmesi ve ortaya çıkabilecek teknik problemlere müdahale edilmesi amaçlanıyor.
ORTAK SAYAÇ PANOLARINDA DA YENİ DÜZEN
Akıllı sayaç sistemi yalnızca bireysel sayaçların değiştirilmesini kapsamıyor.
Yeni tesislerde ortak sayaç panolarında 4 veya daha fazla sayaç bulunması halinde, akıllı sayaçların haberleşmesini sağlayacak sistemlerin kurulmasına ilişkin kurallar da yürürlüğe girdi.
Böylece yeni yapılacak tesislerde elektrik ölçüm altyapısının baştan itibaren akıllı sayaç sistemine uygun oluşturulması hedefleniyor.
AMAÇ ELEKTRİK ŞEBEKESİNİ DAHA YAKINDAN İZLEMEK
Akıllı sayaçların yaygınlaştırılmasıyla yalnızca sayaç okuma işlemlerinin kolaylaştırılması değil, elektrik dağıtım şebekesinin daha ayrıntılı izlenmesi de hedefleniyor.
Uzaktan alınan veriler sayesinde tüketim eğilimlerinin takip edilmesi, şebekedeki bazı teknik durumların daha hızlı tespit edilmesi ve dağıtım sisteminin yönetiminde dijital verilerden daha fazla yararlanılması amaçlanıyor.
Bu yönüyle akıllı sayaç dönüşümü, elektrik dağıtım altyapısının dijitalleşmesine yönelik daha geniş kapsamlı bir dönüşümün parçası olarak değerlendiriliyor.
VATANDAŞLAR SAYAÇLARININ DEĞİŞİP DEĞİŞMEYECEĞİNİ NASIL ANLAYACAK?
Her eski tip sayaç sahibi vatandaşın 2026 yılı içerisinde sayacının mutlaka değiştirileceği şeklinde bir uygulama bulunmuyor.
Sayaç değişimi; tüketim miktarı, sayacın uzaktan haberleşme özelliğinin bulunup bulunmaması, tesisin niteliği, ortak sayaç panosu gibi kriterlere göre düzenlemede belirtilen kapsam dahilinde gerçekleştirilecek.
Özellikle yıllık tüketimi 10 MWh’nin üzerinde olan ve uzaktan haberleşme özelliği bulunmayan mevcut sayaçlar, dönüşümün önemli öncelik gruplarından birini oluşturuyor.
AKILLI SAYAÇ DÖNÜŞÜMÜNDE TAKVİM
1 Mart 2026:
Akıllı Sayaç Sistemlerinin Yaygınlaştırılmasına ve Kullanımına İlişkin Usul ve Esaslar yürürlüğe girdi.
1 Ocak 2027:
Düzenleme kapsamındaki değiştirilmesi gereken sayaçların yüzde 70'inin dönüştürülmesi hedefleniyor.
1 Ocak 2028:
Kapsam dahilindeki sayaç değişimlerinin yüzde 100'e tamamlanması öngörülüyor.
2026-2027:
Yaklaşık 2,8 milyon PRO tipi akıllı sayaç kurulması planlanıyor.
SONUÇ: SOSYAL MEDYADAKİ HABER NE KADAR DOĞRU?
Sosyal medyada paylaşılan “81 ilde akıllı sayaç dönüşümü başladı” şeklindeki haberin temelinde gerçek bir düzenleme bulunuyor. EPDK'nın akıllı sayaç sistemlerine ilişkin düzenlemesi yürürlükte ve sahadaki kurulumlar başlamış durumda.
Ancak “81 ilde bütün eski sayaçlar hemen sökülüyor” ifadesi doğru değil. Dönüşüm kademeli olarak yapılacak ve özellikle yıllık tüketimi 10 MWh'nin üzerinde olan, uzaktan haberleşme özelliği bulunmayan sayaçlar önemli bir öncelik grubunu oluşturacak.
Aynı şekilde “2028'de bütün Türkiye'deki eski sayaçlar kesinlikle değişmiş olacak” demek yerine, EPDK düzenlemesi kapsamında değiştirilmesi gereken sayaçların dönüşümünün 1 Ocak 2028'e kadar yüzde 100'e tamamlanmasının hedeflendiğini belirtmek gerekiyor.
Akıllı sayaç uygulamasıyla birlikte sayaçların uzaktan okunması, tüketim verilerinin dijital ortamda işlenmesi ve kullanıcıların belirli tüketim verilerine erişebilmesi yönünde yeni bir dönem başlıyor.