Türkiye’nin stratejik tarım ürünlerinden fındıkta, üreticinin eline geçen tutar ile işlenmiş ürünün yurt dışındaki satış fiyatı arasındaki büyük fark gündemdeki yerini koruyor. ABD’deki bir markette kaydedilen görüntüler, fiyat makasına ilişkin tartışmaları yeniden öne çıkardı.
Görüntülerde FİSKOBİRLİK markasıyla satışa sunulan 500 gramlık kavrulmuş iç fındığın etiketinde 26,99 dolar yazdığı görüldü. Bu satış fiyatı kilogram üzerinden hesaplandığında yaklaşık 53,98 dolara karşılık geliyor. Güncel kur dikkate alındığında ise ürünün kilogram fiyatı 2 bin 600 TL’nin üzerine çıkıyor.
ABD’deki raf etiketi ile Türkiye’de kabuklu fındık için açıklanan alım fiyatları arasındaki fark, üreticilerin maliyet ve gelir tartışmalarını da yeniden gündeme taşıdı.
FİSKOBİRLİK’in ilk alım tarifesi
FİSKOBİRLİK tarafından 2026-2027 sezonu için duyurulan ilk alım tarifesinde, ortak üreticilere yönelik Giresun kalite fındığın kilogram fiyatı 205 TL olarak belirlendi. Levant kalite fındık için açıklanan fiyat ise kilogram başına 195 TL oldu.
Bu fiyatlar yüzde 50 sağlam iç fındık esas alınarak uygulanıyor. Ürünün randımanına bağlı olarak üreticiye ilave ödeme yapılması da öngörülüyor.
TMO fiyatları daha yüksek seviyede
Toprak Mahsulleri Ofisi’nin aynı sezon için açıkladığı alım fiyatları kalite türüne göre değişiyor. TMO, Giresun kalite fındık için kilogram başına 255 TL, Levant kalite için 250 TL ve Sivri kalite için 245 TL fiyat belirledi.
Serbest piyasada oluşan rakamlar ise ürünün kalitesine ve işlem gördüğü bölgeye bağlı olarak farklılık gösteriyor. Bazı bölgelerde ve kalite gruplarında kurumsal alım fiyatlarının altında seviyeler görülebiliyor.
Üreticiler artan giderlere dikkat çekiyor
Fındık üreticileri, fiyat değerlendirmesi yapılırken üretim sürecindeki maliyet artışlarının göz önünde bulundurulmasını istiyor. Gübre, zirai mücadele, işçilik, hasat, taşıma ve harman giderlerindeki yükseliş, üreticilerin öne çıkardığı başlıca maliyet kalemleri arasında bulunuyor.
Üreticiler, bahçeden çıkan ürünün değerinin belirlenmesinde yalnızca piyasa fiyatının değil, sezon boyunca karşılanan bu giderlerin de dikkate alınması gerektiğini savunuyor.
Raf fiyatına çok sayıda maliyet yansıyor
Türkiye’de üreticiden satın alınan kabuklu fındık ile ABD’de market rafına çıkan kavrulmuş ve paketlenmiş iç fındık, aynı ticari aşamadaki ürünler değil. Uzmanlar, iki fiyat karşılaştırılırken ürünün üreticiden tüketiciye ulaşıncaya kadar geçirdiği işlemlerin hesaba katılması gerektiğini vurguluyor.
Kabuklu fındığın işlenmesi, kavrulması ve paketlenmesinin yanı sıra uluslararası lojistik, gümrük, dağıtım ve perakende satış giderleri de nihai etiketi doğrudan etkiliyor. Bu nedenle ABD’deki raf fiyatı yalnızca ham ürünün değerini değil, tedarik ve satış zincirindeki diğer maliyetleri de içeriyor.
Buna karşın kilogram karşılığı 2 bin 600 TL’yi aşan raf etiketi ile Türkiye’de açıklanan alım rakamları arasındaki fark, fındığın üretimden nihai tüketiciye uzanan süreçte kazandığı değeri yeniden tartışmaya açıyor. Fiyat makası ve maliyet dengesi üzerindeki değerlendirmeler sürerken üreticiler, serbest piyasadaki hareketleri ve ilgili kurumların belirleyeceği yeni politikaları yakından izliyor.