BAKANLIĞIN 30 EYLÜL LİSTESİNDE PEYNİR ALARMI: 16 ÜRÜNDE ERİTME TUZU TESPİT EDİLDİ
“TAZE KAŞAR” DİYE SATILAN ÜRÜNLERDE ERİTME TUZU TESPİTİ
Tarım ve Orman Bakanlığı, gıdada taklit ve tağşişe yönelik resmi kontrol sonuçlarını 30 Eylül 2026 tarihinde güncelledi. Güvenilir Gıda sistemi üzerinden kamuoyuna açıklanan yeni kayıtlarda özellikle süt ve süt ürünleri dikkat çekti.
“Taklit veya Tağşiş Yapılan Gıdalar – Temel Özelliği Etkileyen İçerik Eksikliği” başlığı altında 30 Eylül tarihli güncellemede 32 firmaya ait 40 yeni süt ürünü kaydı yer aldı. Kayıtların önemli bölümünü peynir ve diğer süt ürünleri oluştururken, 16 üründe eritme tuzu tespit edildi.
Bakanlığın resmi açıklamasına göre laboratuvar analizleri sonucunda mevzuata aykırılığı kesinleşen ürünler kamuoyuna duyuruluyor. Bakanlığın resmi kontrol sisteminde bu duyuruların hukuki dayanağı 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu ile Gıda ve Yemin Resmi Kontrolüne Dair Yönetmelik olarak belirtiliyor.
KAŞAR PEYNİRİNDE ERİTME TUZU NEDEN ÖNEMLİ?
Buradaki en önemli ayrıntı, “eritme tuzu” ifadesinin tek başına “zehirli madde” anlamına gelmemesi.
Eritme tuzları, eritme peynirlerinin üretim teknolojisinde kullanılan maddeler arasında bulunabiliyor. Ancak bir ürün “kaşar peyniri” veya “taze kaşar peyniri” olarak piyasaya sunuluyorsa, bu ürünün üretiminde eritme tuzlarının kullanılması mevzuat açısından farklı bir anlam taşıyor.
Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü, 24 Haziran 2024 tarihinde yayımladığı teknik açıklamada, Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliği ve Türk Gıda Kodeksi Peynir Tebliği kapsamında kaşar peynirinde eritme tuzları olarak bilinen fosfat ve sitrat tuzlarının kullanımının yasak olduğunu açıkça duyurdu.
Bakanlık ayrıca kaşar peynirinde eritme tuzu kullanımının tespit edilmesi amacıyla özel analiz yöntemleri geliştirdi. Analizlerde fosfat tuzları için fosfor/azot oranı, sitrat tuzları için ise kuru maddede sitrik asit oranı dikkate alınıyor. Belirlenen karar ölçütlerinin aşılması halinde fosfat ve/veya sitrat tuzlarının kullanıldığı sonucuna varılıyor.
Dolayısıyla mesele, “eritme tuzu insan sağlığı için zehirlidir” şeklinde basitleştirilemez. Buradaki temel problem, ürünün hangi ürün olarak tanımlandığı ve o ürünün üretiminde mevzuatın izin verdiği bileşenlerin kullanılıp kullanılmadığıdır.
30 EYLÜL LİSTESİNDE ERİTME TUZU TESPİT EDİLEN ÜRÜNLER
30 Eylül 2026 tarihli listeye ilişkin yayımlanan ayrıntılı kayıtlar incelendiğinde, eritme tuzu tespit edilen 16 kayıt şu marka ve ürünlerde görülüyor:
1. RODOSLU
Firma: Rodos Süt Gıda İnşaat Taahhüt San. ve Tic. Ltd. Şti.
Ürün: Tam Yağlı Taze Kaşar Peyniri 2000 g
Tespit: Eritme tuzu.
2-3. İLAYDA ÇİFTLİĞİ
Firma: Tasfiye Halinde Aybey Süt Ürünleri Gıda San. Tic. Ltd. Şti.
Ürün: Kaşar Peyniri 1000 g
Tespit: Eritme tuzu.
Listede aynı ürün için iki ayrı kayıt bulunuyor.
4. DERVİŞ BABA
Firma: Tasfiye Halinde Aybey Süt Ürünleri Gıda San. Tic. Ltd. Şti.
Ürün: Kaşar Peyniri 1000 g
Tespit: Yağ oranı düşük ve eritme tuzu.
5. ÖMÜR SÜT ÜRÜNLERİ
Firma: Ökkaş Solak
Ürün: Taze Kaşar Peyniri
Tespit: Eritme tuzu.
6. KINALI KUZU
Firma: Günaydın Süt ve Süt Ürünleri Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.
Ürün: Tam Yağlı Taze Kaşar Peyniri
Tespit: Yağ oranı düşük ve eritme tuzu.
7. SERVET SÜT
Firma: Servet Süt – Servet Sadioğlu
Ürün: Tam Yağlı Taze Kaşar Peyniri
Tespit: Eritme tuzu.
8. ERCE SÜT
Firma: Erol Tarım Ürünleri İmalatı Gıda ve İhtiyaç Maddeleri San. ve Tic. Ltd. Şti.
Ürün: Tam Yağlı Taze Kaşar Peyniri
Tespit: Yağ oranı düşük ve eritme tuzu.
9. PETEK
Firma: İflas Halinde Takış Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.
Ürün: Taze Kaşar Peyniri
Tespit: Eritme tuzu.
10. DOĞA
Firma: Doğa Tarım ve Hayvancılık İşletmeleri San. ve Tic. A.Ş.
Ürün: Yarım Yağlı Taze Kaşar Peyniri
Tespit: Eritme tuzu.
11-12. GÜZELCE
Firma: Güzelce Süt Ürünleri Ltd. Şti.
Ürün: Tam Yağlı Taze Kaşar Peyniri
Tespit: Kayıtlardan birinde düşük yağ oranı ve eritme tuzu, diğerinde eritme tuzu.
13. SÜTTANESİ
Firma: Aksaray Üçler Süt ve Yem San. ve Tic. Ltd. Şti.
Ürün: Yarım Yağlı Taze Kaşar Peyniri
Tespit: Yağ oranı düşük ve eritme tuzu.
14. PEYSÜT
Firma: Aksaray Üçler Süt ve Yem San. ve Tic. Ltd. Şti.
Ürün: Yarım Yağlı Kaşar Peyniri
Tespit: Eritme tuzu.
15. ORTAT
Firma: Koççelik Süt San. Tic. A.Ş.
Ürün: Tam Yağlı Taze Kaşar Peyniri
Tespit: Eritme tuzu.
16. SAYGILI SÜT ÜRÜNLERİ
Firma: Gapsüt Gıda Telekomünikasyon Taşımacılık Tarım Hay. Dayanıklı Tüketim Malları San. ve Tic. Ltd. Şti.
Ürün: Tam Yağlı Taze Kaşar Peyniri
Tespit: Eritme tuzu.
Önemli not: Buradaki 16 sayı, 16 ayrı marka anlamına gelmiyor. Bazı markalarda birden fazla kayıt bulunduğu için söz konusu kayıtlar 14 farklı marka/işletme grubuna karşılık geliyor.
LİSTEDE SADECE ERİTME TUZU YOK
30 Eylül tarihli 40 süt ürünü kaydının tamamı eritme tuzundan ibaret değil.
Yayımlanan kayıtların incelenmesine göre:
-
18 kayıt: Kaşar peyniri
-
8 kayıt: Tereyağı
-
5 kayıt: Beyaz peynir
-
4 kayıt: Ayran
-
Diğer kayıtlar: Örgü peyniri, pizzalık/pidelik eritme peyniri, çeşnili eritme peyniri, kahvaltılık kaymak ve yöresel peynir.
Toplam 40 kayıt içinde 26 kayıtta düşük yağ oranı, 16 kayıtta eritme tuzu, bazı kayıtlarda ise birden fazla uygunsuzluk tespit edildiği bildirildi.
Bu nedenle 30 Eylül listesi yalnızca “eritme tuzu” meselesinden ibaret değil; süt ürünlerinde yağ ve protein oranları bakımından da çok sayıda mevzuata aykırılık bulunuyor.
“ERİTME PEYNİRİ” İLE “KAŞAR PEYNİRİ” AYNI ÜRÜN DEĞİL
Tüketici açısından en önemli noktalardan biri de burada ortaya çıkıyor.
Eritme peyniri ile kaşar peyniri, üretim yöntemi ve ürün tanımı bakımından aynı ürün değil.
Eritme peynirinin üretim teknolojisinde farklı peynirlerin belirli işlemlerden geçirilerek yeni bir ürün haline getirilmesi ve bu süreçte emülsifiye edici/eritme tuzlarından yararlanılması mümkündür.
Buna karşılık Bakanlık, kaşar peynirinde fosfat ve sitrat tuzlarının kullanılmasına izin verilmediğini açıkça belirtiyor.
Dolayısıyla bir ürünün ambalajında “taze kaşar peyniri” yazarken laboratuvar analizinde kaşar peynirinde kullanılmasına izin verilmeyen eritme tuzlarının tespit edilmesi, ürünün mevzuatta öngörülen kaşar peyniri standardına uygun olmadığını ortaya koyan bir bulgu olarak değerlendiriliyor.
“ERİTME TUZU ÇIKTI” DEMEK “ZEHİRLENDİREN ÜRÜN” DEMEK Mİ?
Hayır. Bu ayrım özellikle önemli.
Tarım ve Orman Bakanlığı'nın kamuoyu duyuru sistemi iki farklı kategoriyi birbirinden ayırıyor:
1. Taklit veya tağşiş yapılan gıdalar
Laboratuvar sonucu ile taklit veya tağşişi kesinleşen ve ürünün temel özelliği bakımından mevzuata aykırılık bulunan ürünler.
2. Kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye düşürecek şekilde bozulmuş veya değiştirilmiş gıdalar
Bakanlığın resmi kontrol açıklamasında bu iki kategorinin ayrı değerlendirildiği görülüyor. Sağlığı tehlikeye düşürebilecek şekilde değiştirilmiş ürünler için farklı idari ve adli süreçler uygulanabiliyor.
Bu nedenle 30 Eylül listesindeki “eritme tuzu” bulgusunu doğrudan “zehirli peynir” şeklinde sunmak teknik olarak doğru olmaz.
Doğru ifade şudur:
“Taze kaşar olarak piyasaya sunulan üründe, kaşar peynirinde kullanımına izin verilmeyen eritme tuzları tespit edildi ve ürün mevzuata aykırılık nedeniyle Bakanlığın taklit/tağşiş duyurusunda yer aldı.”
OKUL KANTİNLERİ AÇISINDAN NEDEN AYRICA ÖNEMLİ?
Konu okul kantinleri açısından da ayrıca dikkat çekiyor.
Tarım ve Orman Bakanlığının güncel “Okul Gıdası” sayfasında okul kantinlerine ilişkin yönetmelik, genelge ve 17 Ağustos 2026 tarihli Sağlık Bakanlığı Bilim Kurulu Okul Gıdası kararlarına yer veriliyor.
2026-2027 eğitim öğretim yılı için yapılan yeni düzenlemelerde okullarda hazırlanan tostlarda eritme peyniri kullanımının yasaklandığı ve tostlarda en az 20 gram peynir kullanılması gerektiği bildirildi.
Dolayısıyla okul kantinleri bakımından mesele yalnızca “hangi peynirin daha ucuz olduğu” değil; kullanılan ürünün mevzuata uygun ürün kategorisinde olması ve okul gıdası kurallarına uymasıdır.
Burada önemli bir ayrım yapmak gerekir: “Eritme peynirinin her koşulda bütün okul kantinlerinde satılması yasaktır” şeklinde geniş bir ifade yerine, mevcut düzenleme bakımından özellikle okul kantinlerinde hazırlanan tostlarda eritme peyniri kullanımının yasaklandığını söylemek daha doğru ve mevzuata daha uygundur.
TÜKETİCİ PEYNİR ALIRKEN NELERE DİKKAT ETMELİ?
Uzmanların ve mevzuatın işaret ettiği temel konu, tüketicinin ürünün etiketindeki ürün adını ve içeriğini dikkatli incelemesi.
Özellikle:
-
“Taze kaşar peyniri” ile “eritme peyniri” ayrımına,
-
Ürünün tam adına,
-
İçindekiler bölümüne,
-
Üretici işletmenin bilgilerine,
-
Parti/seri numarasına,
-
Bakanlığın Güvenilir Gıda kamuoyu duyurularına bakılması önem taşıyor.
Tarım ve Orman Bakanlığı, resmi kontroller sonucunda laboratuvar analizleriyle uygunsuzluğu kesinleşen ürünlerin firma, ürün, marka ve parti/seri bilgilerini kamuoyuna açıklıyor. Bakanlığın resmi sisteminde güncel ve sonlandırılmış kamuoyu duyurularına ayrıca ulaşılabiliyor.
SONUÇ: ASIL TARTIŞMA “TUZ” DEĞİL, ÜRÜNÜN NE OLDUĞU
30 Eylül 2026 tarihli listeyle birlikte gündeme gelen eritme tuzu meselesinin özeti şu:
Eritme tuzu, kendi başına “zehir” olarak nitelendirilecek bir madde değildir.
Ancak kaşar peyniri üretiminde fosfat ve sitrat tuzlarının kullanımı mevzuat kapsamında yasaktır. Bakanlığın geliştirdiği analiz yöntemi de bu maddelerin kaşar peynirinde kullanılıp kullanılmadığının tespitine yönelik olarak uygulanıyor.
Bu nedenle 30 Eylül 2026 tarihli kamuoyu duyurusunda “taze kaşar peyniri” veya “kaşar peyniri” olarak tanımlanan bazı ürünlerde eritme tuzu tespit edilmesi, söz konusu ürünlerin kaşar peyniri standardına uygunluğu konusunda mevzuata aykırılık bulunduğu anlamına geliyor.
Tüketici açısından kritik nokta ise şu:
“Eritme peyniri” ile “taze kaşar peyniri” aynı ürün değildir. Bir ürünün ambalajında hangi isimle satıldığı, üretiminde hangi bileşenlerin kullanıldığı ve ürünün ilgili gıda kodeksine uygun olup olmadığı önem taşır.
Tarım ve Orman Bakanlığı'nın 30 Eylül 2026 güncellemesi, bu ayrımın tüketici açısından ne kadar önemli olduğunu bir kez daha ortaya koydu.